“Begin bij je meterkast, niet bij je portemonnee”

Een gesprek met Jeroen Bakker over slim besparen en de cowboys die je daarbij in de weg lopen

Hij verkoopt niks. En juist daarom luisteren mensen naar hem. Jeroen Bakker runt in zijn eentje het platform jeroen.nl, een kenniswebsite over de energietransitie. Van origine gymleraar, al sinds zijn zestiende bezig met computers, en inmiddels een datagedreven beschermer van de consument. We spraken hem over de fouten die mensen maken, de beloftes die niet kloppen en de tips die wél werken. En het mooie: bijna alles begint thuis, bij wat je al hebt.

Je naam duikt steeds vaker op in de media. Wat doe je nou
precies?

Ik leg uit wat er gebeurt in de energietransitie, op een manier die de meeste mensen gewoon snappen. P1-meters, dynamische contracten, thuisbatterijen, zonnepanelen, heel veel eigen data. Ik help mensen die niet precies weten hoe het zit: ze zijn onbewust onbekwaam. Net als veel verkopers overigens.Ik ben geen super-elektricien en weet niet precies hoe een batterij-cel of een zonnepaneel werkt. Maar ik weet wel wat er gebeurt als je aan een knopje draait, en wat de gevolgen daarvan zijn. Daar help ik mensen mee op weg. En ik verkoop niks. Dat is het belangrijkste. Ik zit nergens aan vast, dus ik kan kritisch zijn op alle commerciële partijen. Dat is vooral ook leuk.

Als je één ding zou mogen rechtzetten in energieland, wat zou
dat zijn?

Dat mensen het gevoel hebben vandaag iets te moeten. Je moet niet, je mag. Niks moet nu, alles mag ook over maanden of jaren. Rustig aan. De overheid stimuleert van alles, en dat is prima. Maar je moet echt niks. Dat gevoel krijgen mensen wel: berichten van de overheid, een opdringerige verkoper aan de deur, een enthousiaste buurman die op een feestje over zijn nieuwe thuisbatterij praat. Energie besparen begint bij weten wat er in je meterkast gebeurt. Alleen al door inzicht pak je je eerste 10% besparing. Zonder ook maar iets te kopen. Makkie toch?

Oké, dan beginnen we daar. Wat is de makkelijkste tip die
iedereen vandaag kan doen?

Zorg dat je inzicht krijgt. Bij veel slimme meters kan dat al gratis via de app van je netbeheerder of energieleverancier. Wil je het echt scherp zien, schaf dan een P1-meter aan. Dat is een klein kastje van een paar tientjes dat je in de P1-poort van je slimme meter stopt. Daarna meet het je stroomverbruik (afname én teruglevering) en je gasverbruik per kwartier. Die data is over een jaar goud waard. Het laat jouw stroomprofiel zien. En op basis daarvan kun je een stroomanalyse doen die de basis vormt voor al je volgende keuzes. De tweede tip kost je niks: verschuif het stroomverbruik van grote stroomvreters naar momenten met veel hernieuwbare energie (zomer overdag met veel zon, winter vooral nachten met veel wind).

⚠Tip – Draai op de juiste uren
Plan je grote stroomverbruikers tussen 11:00 en 15:00, als de zon
schijnt. Vermijd zoveel mogelijk de ochtendpiek (07:00-09:00) en de avondpiek (17:00-21:00). Zet je vaatwasser dus niet om zeven uur ’s avonds aan, maar plan hem twee uur later in. Hetzelfde met de wasmachine en de droger. Klein gebaar, kost je niks, en het scheelt al gauw een dubbeltje per beurt. Lijkt weinig. Maar reken het eens door: zo’n 36 euro per jaar voor alleen de vaatwasser. En als heel Nederland dat doet, heeft het écht impact op het stroomnet. Het mooie is: dit zijn microveranderingen. Je hoeft je leven er niet voor om te gooien. Even aan een knopje draaien, that’s it.

Iedereen praat over opwekken en thuisbatterijen. Maar wat doe
je vóórdat je überhaupt iets koopt?

Eerst de focus op je huis. Klinkt saai, maar het is waar.
Een warme winddichte jas om je huis doet vaak meer dan welk apparaat dan ook. Isolatie van je dak, je gevel, je vloer, en goed glas: dat verlaagt je verbruik aan de bron. En energie die je niet verliest, hoef je ook nooit op te wekken, op te slaan of duur in te kopen.

Dat is precies waar een loket als EnergieHuis Slim Wonen sterk in is. Zij kunnen je gratis vertellen wat in jouw huis het meeste oplevert, en welke subsidies of leningen daarbij horen. Begin daar, voordat je naar de glimmende apparaten kijkt.

Veel mensen horen dat ze moeten overstappen op een
dynamisch energiecontract. Goed advies?

Soms. Niet altijd.
En in dat woordje “altijd” zit precies de fout die overal wordt gemaakt. “Een dynamisch contract is altijd goedkoper.” Nee. Het is vaak goedkoper, maar niet altijd. Het verschil tussen die twee woorden is het verschil tussen een verhaal dat klopt en een verhaal dat niet klopt.

Een dynamisch contract werkt als je je verbruik kunt verschuiven naar de goedkope uren. Heb je zonnepanelen, een elektrische auto die ’s nachts laadt, of een warmtepomp die je slim kunt sturen? Dan kan dynamisch heel gunstig uitpakken. Maar zit je overdag op kantoor, kook je om zes uur en heb je verder weinig te verschuiven? Dan val je misschien juist duurder uit op de piekmomenten. Ieder stroomprofiel is anders. Daarom kan niemand zeggen dat het “voor iedereen” goedkoper is. Wie dat wél zegt, wil meestal iets verkopen.

Dan de thuisbatterij. Het wordt gebracht als het nieuwe goud.
Klopt dat?

Voor sommige mensen is een thuisbatterij interessant. Voor heel veel mensen (nog) niet. En dat tweede hoor je veel te weinig. Een thuisbatterij is geen spaarpot waar je stroom in stopt en er net zoveel weer uithaalt. Zo werkt het niet. Vergelijk het met een fles stroop die je leeg probeert te gieten. Er blijft altijd een laag in de fles achter.
Bij eenbatterij heet dat de round trip efficiency: je stopt er energie in, maar je krijgt er minder uit dan je erin deed. Een deel verdwijnt gewoon bij het laden en ontladen.

Daar komt bij: de terugverdientijd hangt helemaal af van jóuw situatie. Hoeveel zonnestroom heb je over? Wat kost de batterij? Ik heb anderhalf jaar lang elke vijf minuten de data van een commerciële demo-opstelling op de onbalansmarkt bijgehouden, en wat bleek? De opbrengst werd minder, en minder, en minder. Het rooskleurige verhaal in de folder is bijna nooit het verhaal zoals je het zelf gaat ervaren.

⚠Let op bij de offerte
Krijg je een thuisbatterij aangeboden met een terugverdientijd die te mooi klinkt (onder de 6 jaar)? Vraag waarop dat is gebaseerd. Welke stroomprijs? Welk verbruik? Welke aannames? Blijft het antwoord vaag, geloof het niet. En laat je geen veel te grote thuisbatterij aansmeren die niet bij je verbruik past, dan betaal je je blauw aan capaciteit die je nooit gebruikt.

De salderingsregeling stopt. Wat betekent dat voor mensen
met zonnepanelen?

Dat de spelregels gaan veranderen. En het is slim om daarop te anticiperen. De saldering leg ik graag uit met aardbeien (credits gaan naar Dennis). Stel je hebt ’s zomers een tuin vol aardbeien, veel te veel. Je brengt je overschot naar de supermarkt en zegt: bewaar deze even voor me. In de winter, als aardbeien schaars en duur zijn, haal je je eigen aardbeien gratis weer op. Klinkt mooi. Maar zo werkt geen enkele supermarkt. En zo werkt straks ook de saldering niet meer. Wat overdag  je panelen opwekken en je niet zelf gebruikt, gaat het net op. Hoe minder je daarvoor terugkrijgt, hoe belangrijker het wordt om je eigen stroom op het moment van opwekken zélf te gebruiken. Dus: was draaien als de zon schijnt. De auto overdag laden. Apparaten plannen op de zonnige uren.

Zonnepanelen blijven de moeite waard. Echt. Maar de winst verschuift van “terugleveren” naar “zelf slim gebruiken”. Wie dat doorheeft, zit goed.

Je bent best streng. Schrik je mensen daar niet mee af?

Soms wel. En dat vind ik prima. Op sommige onderwerpen is dat misschien gewoon mijn rol. Als het om je veiligheid of je geld gaat, wil ik je beschermen. Dan ben ik stellig. Ze kunnen me in ieder geval niet verwijten dat ik ze niet gewaarschuwd heb, op het moment dat ze worden besodemieterd door een veel te grote thuisbatterij of een slechte installateur.

Maar als er ruimte is om zelf een mening te vormen, dan mag je dat vooral doen. Ik hoef niet altijd gelijk te hebben. Ik wil alleen dat je een eerlijke vertrekpositie hebt en dat je weet waarom je een keuze maakt. Zoals gezegd: je hoeft vandaag niks. Je hebt dus de tijd om te snappen hoe dingen werken. Neem die tijd. Je hebt geen haast.

Wat raad je iemand aan die nu denkt: waar begin ik in
vredesnaam?

Begin klein, en begin bij jezelf.
Stap één is altijd data: de P1-uitlezer waar ik het eerder over had. Kijk wat je verbruikt en wanneer. Daar krijg je inzicht uit. Met inzicht maak je betere keuzes. En betere keuzes geven rust in je kop. In die volgorde. En het mooie is: daar heb je een loket als EnergieHuis Slim Wonen voor. Gratis, onafhankelijk, gewoon mensen die met je meedenken zonder dat er een verkoper aan tafel zit. Dat is precies hoe het zou moeten zijn. Ga langs, stel je vragen, en laat je niet gek maken door folders met te mooie beloftes. Die kloppen lang niet altijd.

Tot slot – de eerlijke samenvatting van Jeroen

Ik gun iedereen de beste en vooral bewuste keuzes. Het is aan jou om je eigen plan te maken, je in te lezen, te leren en te kiezen wat jou past. Het gaat om wat jij wilt met je eigen investeringen. Wat voelt goed, wat werkt voor jou. En nee, een korte terugverdientijd is niet de heilige graal. Eerst je plan, daar zoek je een installateur uit de buurt bij.

Zorg dat je stroomdata (P1 meter) hebt, of dat je die gaat verzamelen. Op basis van die data maak je keuzes, niet andersom. Doe je dat bewust wél, dan vind ik het ook prima.

Ik probeer met Jeroen.nl iedereen bewuster te maken rondom opwek, opslag, inzicht en slim gebruik van stroom. Om betere en bewuste keuzes te maken. Dat is mijn missie.

Relevante links